Van WAT je bent en niet kunt, naar WIE je bent en wat je wel kunt.
´Iedereen is op een manier uniek. Maar als je een vis beoordeelt op zijn vermogen om in een boom te klimmen, zal hij zijn hele leven denken dat hij dom is'.
Wie kent deze uitspraak niet, en ja, we zijn het er massaal over eens dat daar veel in zit. En toch handelen we er zo vaak niet naar en blijven we vergelijken. Zullen we daar eens mee ophouden? En gaan kijken naar wat we WEL kunnen, wie we WEL zijn? Denk je met me mee?
Van wat er NIET naar wat er WEL is. En wat er altijd al was. Van wat er van je gemaakt is en van je verwacht wordt, naar WIE je bent als authentiek mens. Dat begint al op de basisschool en wordt vervolgd in je werkende leven in en door de organisatie of het bedrijf waar je werkt. En loopt daarnaast parallel door in jou als onderdeel van de samenleving. Waardoor je steeds verder afdrijft van WIE je ooit was en in de kern nog steeds bent. Dat WIE dat zit in je waarden. Daar word je mee geboren. En die waarden zijn de drijfveren van je gedrag, datgene dat je doet en laat zien. Als je kunt leven naar je waarden, geeft dat energie en een gevoel van geluk. Dat geldt ook in je werkende leven. Werk je bij een bedrijf of organisatie waar jij je eigen waarden kunt terugvinden, dan heb je meer voldoening in je werk en zal je ook met meer plezier de deur uitgaan in de ochtend.
Even een kleine stap terug naar de theorie. Wat betekenen deze woorden ook alweer?
Uit: De reis van de gans.
Nu naar de praktijk. Jij als individu
Rond je vierde levensjaar ga je naar school. Misschien huppelend, de meesten van ons in ieder geval nog onbevangen. In je favoriete rode broek, je jurk met stippen en je haren strak in de gel of in twee vrolijke vlechtjes. Je bent nog echt WIE je bent. In de loop van je schooljaren echter, wordt er steeds meer een beroep op je gedaan om je te voegen naar WAT je moet zijn. Er worden dingen van je verwacht en je krijgt zaken opgelegd. Je leert binnen de lijntjes te kleuren, 'hoe het hoort'. Je leert lezen en schrijven, rekenen, topografie van en buiten Nederland en nog veel meer. Superleuk en goed. Én het zijn allemaal cognitieve dingen en het liefst met de hele klas volgens dezelfde methode en zittend op je eigen stoel(tje). Op die manier word je, samen met je klasgenoten, klaargestoomd voor de CITO- of een vergelijkbare eindtoets. En ook die toets is voor al die verschillende ‘ikjes’ dezelfde. Ook voor de kinderen die misschien cognitief net wat minder aanleg hebben maar op creatief vlak juist schitterende sterretjes zijn. Toch leggen wij in ons onderwijs (vooral) de meetlat tegen het cognitieve vermogen aan. We voeden onze kinderen met kennisschillen omdat we geloven dat dát de beste bodem is voor een succesvol (werkend) leven. En begrijp me niet verkeerd, ook ik vind het belangrijk dat kinderen en volwassenen zich ontwikkelen en kennis vergaren. EN ik ben er een groot voorstander van om dieper te kijken, naar wie een persoon is. En wat zijn of haar passie of talent is. Puur als individu, en zonder daarbij een vergelijking te maken met anderen. Want in de persoon, in het WIE hij of zij is, juist daar zit het unieke van diegene. Het unieke dat het fundament is van iemands kracht en talent. MIjn pleidooi is dan ook om meer aandacht te gaan besteden aan het ‘ik’ van ieder individu.
Jij in een bedrijf of organisatie
Ik maak een sprong in de tijd tot het moment dat je gaat solliciteren. Je gaat niet alleen op zoek naar een interessante functie, maar ook naar een bedrijf of organisatie waarvan jij het gevoel hebt dat deze past bij jou als persoon. Bij WIE jij bent en WAT je meebrengt. Als mens, met je kennis, talenten en ambities. Als het even meezit, vind je een prachtige baan en word je met open armen binnengehaald door een enthousiaste manager of leuk team. Zij hebben jou uitgekozen. Om WIE je bent en WAT je meebrengt. En dan komt je eerste werkdag. Je maakt kennis met collega’s, wordt door het pand geleid en misschien krijg je een (digitaal) handboek uitgereikt of volg je zelfs een introductiedag. En naarmate de eerste weken verstrijken, word je steeds meer gevoed met de gebruiken en methodes van je nieuwe organisatie. En word je steeds meer beoordeeld op wat je kunt maar ook waar je (nog) niet bedreven in bent. En wat je misschien wel nooit onder de knie gaat krijgen.
Zoals de vis die nooit succesvol gaat zijn als het op boomklimmen aankomt. Zou het niet veel beter werken, en ook veel fijner zijn bovendien, om te focussen op wat er WEL goed gaat? Waar je talenten WEL zitten? Wat je je nieuwe collega’s BRENGT? Vergelijkbaar met het bedrijven van topsport waarin alle teamleden weliswaar hetzelfde gezamenlijke (team)doel hebben, maar daaraan allemaal een bijdrage leveren vanuit hun eigen talent. Een verdediger is vaak geen goaltjesdief. Niet op het veld, en misschien ook niet in zijn privéleven. Ken je in dit verband de 'sterke kanten-benadering'?
Jij in de samenleving
Ook in het dagelijks leven buiten ons werk worden we steeds meer beïnvloed door dingen van buitenaf. Op social media zoals Facebook en Instagram lijkt het leven vooral een groot feest te zijn. We zien beelden van vaak nog jonge mensen met strakke lijven, getuite lippen, vakanties naar verre oorden en feestjes bij zonsondergang op het strand. Als dat de lat is waaraan anderen EN wijzelf ons meten, en wij hetzelfde ‘doel’ willen bereiken, gaat er dan niet veel van onszelf verloren? Veel unieke ‘ikjes’? In een groot contrast met social media belichten verschillende kanalen in de pers en de media dagelijks juist vooral wat er NIET goed gaat in de wereld. Oorlogen, armoede, geweld en verhalen over stakingen zijn dagelijkse nieuwsonderwerpen.
Natuurlijk mogen we onze ogen niet sluiten voor al het leed in de wereld. Sterker nog; ik vind het enorm belangrijk dat we bekijken hoe we ons steentje kunnen bijdragen om van de wereld een betere, mooiere leefplek te maken. Maar ik zou OOK zo graag het positieve willen belichten. Laten zien wat er voor moois gebeurt in Nederland. Op individueel gebied, in groepsverband en groter. Niet alleen maar het harde/rode laten zien maar ook het zachtere/groene naar voren brengen. Waar mensen individueel of samen als groep of bedrijf hun mooie waarden (WIE we zijn) inzetten voor een gezamenlijk doel of verlangen. Ieder met zijn eigen talenten en rekening houdend met elkaar. Zoals ganzen die in formatie naar het zuiden vliegen en zwermen spreeuwen waarin de individuele vogels nooit botsen.
Wat zou er gebeuren als we gaan omdenken, terugdenken, naar WIE we zelf zijn? Niet in vergelijking met anderen maar puur kijken naar onszelf als individu.
Wat zou er gebeuren als je een vis niet in een bos neerzet, maar hem een mooie vijver of groot meer biedt? Waar hij zich als een vis in het water voelt...
